Hố thang máy, hay hố pit, là phần kết cấu nằm sâu nhất của công trình — thấp hơn cả sàn tầng hầm. Chính vì vậy nó chịu áp lực nước ngầm lớn nhất, và là hạng mục mà hậu quả của thấm dột nghiêm trọng hơn hẳn những nơi khác.
Vì sao không thể để hố thang máy bị thấm
Đáy hố là nơi đặt giảm chấn, cảm biến và một phần thiết bị điện của thang. Nước đọng ở đây gây ba vấn đề cùng lúc:
- Nguy cơ điện. Thiết bị điện ngâm nước là rủi ro an toàn trực tiếp.
- Ăn mòn. Ray dẫn hướng, bu lông neo và kết cấu thép trong hố rỉ sét nhanh khi độ ẩm cao thường xuyên.
- Dừng vận hành. Nhiều dòng thang có cảm biến ngập, phát hiện nước là tự động dừng. Việc sửa chữa buộc phải dừng thang, ảnh hưởng toàn bộ toà nhà.
Đặc thù: gần như luôn phải chống thấm ngược
Về nguyên lý, chống thấm thuận — làm từ phía nước tác động — luôn bền hơn. Nhưng với hố thang máy, mặt ngoài kết cấu đã nằm trong lòng đất từ khi thi công, không còn cách nào tiếp cận. Nên gần như mọi trường hợp xử lý sau đều phải làm chống thấm ngược từ trong hố ra.
Điều đó đòi hỏi vật liệu thẩm thấu sâu vào kết cấu chứ không chỉ tạo màng phủ bề mặt, vì màng phủ đơn thuần sẽ bị áp lực nước ngầm đẩy bong.
Nước ngầm dâng theo mùa
Một hố thang máy khô ráo suốt mùa khô có thể ngấm nước vào mùa mưa, khi mực nước ngầm dâng lên. Đây là lý do nhiều chủ đầu tư nghĩ đã xử lý xong rồi lại gặp lại vấn đề vào mùa sau. Khi khảo sát, chúng tôi hỏi rõ tình trạng hố ở các thời điểm khác nhau trong năm, vì thông tin đó quyết định phương án.
Chống thấm đi cùng thoát nước
Với hố chịu áp lực nước ngầm cao, chỉ chống thấm thường không đủ. Cần kết hợp hệ thống thu và thoát nước ở đáy hố để giảm áp lực tác động lên lớp chống thấm. Chống thấm chặn nước, thoát nước giảm áp — hai việc bổ trợ nhau, bỏ một thì cái còn lại chịu tải quá sức.
Làm mới và xử lý hố đang thấm
Với công trình đang thi công, chống thấm hố thang máy nên làm ngay khi đổ xong kết cấu, kết hợp xử lý mạch ngừng tại chân hố — đây là vị trí rò rỉ phổ biến nhất của hạng mục này.
Với hố đã đưa vào sử dụng và đang bị thấm, cần phối hợp với đơn vị quản lý thang để dừng vận hành an toàn trong thời gian thi công. Chúng tôi khảo sát và thống nhất lịch trước để hạn chế thời gian thang phải dừng.